7 Sai Lầm Khi Dùng Dầu Truyền Nhiệt Trong Nhà Máy Và Cách Khắc Phục

Trong các hệ thống gia nhiệt công nghiệp, dầu truyền nhiệt - Thermal Oil (hay còn gọi là dầu gia nhiệt, dầu bảo ôn) đóng vai trò như "mạch máu". Tuy nhiên, nhiều nhà máy, xưởng vận hành đang mắc phải những sai lầm nghiêm trọng. Những lỗi này không chỉ làm giảm hiệu suất mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ lò dầu (Boiler).

Dùng sai dầu truyền nhiệt nguy hiểm thế nào?

Việc sử dụng sai loại heat transfer oil hoặc vận hành không đúng cách sẽ dẫn đến hiện tượng dầu bị crack-ing nhiệt (phân hủy nhiệt). Hậu quả là hình thành cặn bùn, muội than bám chặt vào đường ống dẫn dầu.

Lớp cặn này làm giảm khả năng truyền nhiệt, buộc lò phải đốt nhiều nhiên liệu hơn để duy trì nhiệt độ. Nghiêm trọng hơn, nó gây tắc nghẽn hệ thống, làm biến dạng ống trao đổi nhiệt và nguy cơ dẫn đến nổ lò dầu.

Theo thống kê của APD từ hơn 200 dự án tư vấn, 70% sự cố hệ thống dầu truyền nhiệt xuất phát từ sai lầm vận hành, chỉ có 30% là do thiết bị xuống cấp hoặc thiết kế không phù hợp. Hiểu rõ và tránh các sai lầm này sẽ giúp hệ thống doanh nghiệp vận hành ổn định, tiết kiệm chi phí lên đến 40% hằng năm.

Nếu bạn chưa rõ dầu truyền nhiệt là gì, cấu tạo và các loại dầu phổ biến, hãy xem trước bài hướng dẫn chi tiết của APD.

Sai lầm 1 - Trộn lẫn nhiều loại dầu truyền nhiệt khác nhau

Nhiều nhà máy thường châm thêm dầu mới khác hãng hoặc khác dầu gốc (dầu gốc khoáng trộn với dầu gốc tổng hợp) để tiết kiệm chi phí. Đây là một sai lầm.

Các hệ phụ gia trong hai loại dầu khác nhau có thể phản ứng hóa học với nhau, điều này gây ra hiện tượng tách lớp, tạo bọt khí hoặc kết tủa cặn bùn. Khi đó, độ nhớt của dầu thay đổi đột ngột, gây kẹt van và mài mòn bơm tuần hoàn.

Cách khắc phục: Hãy tuân thủ nguyên tắc "không trộn lẫn dầu" trừ khi có chứng nhận tương thích từ nhà sản xuất. Khi muốn đổi sang loại dầu mới chất lượng hơn, bạn cần xả sạch dầu cũ, thực hiện flushing (súc rửa) hệ thống và thay mới lọc dầu.

Một nhà máy dệt nhuộm ở Nam Định trộn dầu tổng hợp với dầu khoáng để "tận dụng" khi dầu cũ chỉ còn khoảng 40% trong hệ thống. Sau 3 tháng, toàn bộ hệ thống bị tắc nghẽn. Chi phí tẩy rửa, thay dầu và sửa chữa lên tới 300 triệu đồng.

Sai lầm 1 - Trộn lẫn các loại dầu truyền nhiệt khác nhau

Sai lầm 2 - Dùng sai dải nhiệt độ do chọn dầu không phù hợp

Mỗi loại dầu có một giới hạn chịu nhiệt riêng. Sai lầm phổ biến là chọn dầu có dải nhiệt thấp (ví dụ 280 độ C) cho hệ thống yêu cầu vận hành ở 300 độ C.

Hậu quả: Dầu bị phân hủy nhiệt cực nhanh, tạo ra muội than bao phủ bề mặt ống. Lưu lượng dầu giảm dần do cặn bám, khiến lò dầu bị quá nhiệt cục bộ.

Cách khắc phục: Bạn cần phân biệt rõ Bulk Temperature (nhiệt độ khối) và Film Temperature (nhiệt độ màng dầu). Hãy chọn loại dầu có giới hạn phân hủy nhiệt cao hơn nhiệt độ vận hành thực tế ít nhất 20°C để đảm bảo an toàn.

Tìm hiểu thêm về 6 nhiệt độ đặc trưng của dầu truyền nhiệt để chọn đúng loại dầu.

Sai lầm 3 - Không xả cặn, không tẩy rửa hệ thống định kỳ

Chỉ bổ sung dầu mới mà bỏ qua việc xả đáy và tẩy cặn là thói quen xấu do không muốn dừng sản xuất để tiết kiệm thời gian. Nhưng sau một thời gian, cặn carbon bám dày trên ống trao đổi nhiệt như một lớp cách nhiệt "bất đắc dĩ".

Hậu quả: Hệ số truyền nhiệt sụt giảm mạnh. Bạn sẽ thấy hóa đơn tiền điện hoặc nhiên liệu tăng vọt dù hiệu suất đầu ra không đổi.

Cách khắc phục: Thiết lập lịch xả đáy bồn giãn nở và vệ sinh lọc định kỳ. Trước khi thay dầu mới, hãy dùng dầu tẩy rửa chuyên dụng để loại bỏ hoàn toàn mảng bám trong hệ thống.

Hình thành cặn bám và gây tắc nghẽn ống dẫn nhiệt

Sai lầm 4 - Không kiểm soát nhiệt độ màng dầu (Film Temperature)

Nhiều kỹ thuật viên chỉ nhìn vào nhiệt độ tại bình dầu mà bỏ qua nhiệt độ tại màng dầu sát vách ống lò (vùng nóng nhất).

Khi lưu lượng dầu chảy quá chậm hoặc ngọn lửa lò quá mạnh, nhiệt độ màng dầu sẽ vượt ngưỡng cho phép. Ngay cả khi nhiệt độ tổng thể vẫn ổn, dầu vẫn bị "cháy" cục bộ và tạo cặn than.

Một nhà máy hóa chất ở Đồng Nai vận hành 2 năm với bulk temperature khoảng 260 độ C, trong giới hạn dầu 300 độ C, nhưng film temperature ước tính lên tới 310-320 độ C khiến dầu bị cracking nhiệt phân hủy liên tục, phải thay 2 lần/năm thay vì 1 lần/3 năm theo thiết kế.

Cách khắc phục: Lắp đặt cảm biến giám sát chặt chẽ lưu lượng và tốc độ dòng chảy. Điều chỉnh công suất gia nhiệt hợp lý để giảm áp lực nhiệt lên màng dầu. Giám sát liên tục và cảnh báo khi film temperature vượt ngưỡng an toàn. Ngưỡng an toàn thường là Max Film Temperature của dầu trừ đi 20-30 độ C.

Tham khảo thêm dầu truyền nhiệt Regal HTO 32/46 của Caltex có nhiệt độ màng dầu lên tới 316 độ C.

Nhà máy dệt nhuộm tin tưởng sử dụng gần 100 phuy dầu truyền nhiệt Caltex

Sai lầm 5 - Bỏ qua tình trạng lọc bẩn, không thay lọc dầu 

Lọc dầu bị tắc khiến áp suất bơm tụt giảm, lưu lượng dầu luân chuyển không đủ để tải nhiệt đi. Khi dầu dừng lại quá lâu ở vùng gia nhiệt, nó sẽ bị "nấu chín" ngay lập tức.

Cách khắc phục: Theo dõi đồng hồ chênh áp trước và sau khi lọc. Thay lọc định kỳ theo số giờ vận hành quy định để đảm bảo mạch máu hệ thống luôn thông suốt. Kiểm tra và vệ sinh bộ lọc hàng tháng, nếu thấy cặn nhiều bất thường, đó là dấu hiệu dầu đang phân hủy nhanh, cần điều tra nguyên nhân.

Sai lầm 6 - Để dầu bị nhiễm nước, không khí và tạp chất

Dầu truyền nhiệt cực kỳ nhạy cảm với nước và oxy. Nước lọt vào từ các đoạn rò rỉ sẽ bốc hơi mạnh, gây hiện tượng xâm thực (cavitation) làm hỏng bơm và gây rung lắc hệ thống, tiếp xúc với không khí sẽ làm dầu bị oxy hóa nhanh hơn bình thường, tạo ra các axit gây ăn mòn đường ống.

Dấu hiệu dầu truyền nhiệt hỏng do nhiễm bẩn: 

• Dầu đục, có màu đen sậm hoặc mùi khét đặc trưng.
• Bơm phát ra tiếng ồn lớn, bồn dầu phát ra tiếng kêu lách tách, áp suất dao động mạnh.

​

Cách khắc phục: Thiết kế đường xả đáy bồn chứa để loại bỏ nước và cặn lắng. Sử dụng dầu có khả năng tách nước tốt. Kiểm tra định kỳ các mối nối và bồn giãn nở để đảm bảo hệ thống kín khít. Lấy mẫu phân tích dầu định kỳ 6 tháng/lần để theo dõi các chỉ tiêu quan trọng: độ nhớt, TAN, hàm lượng nước, insolubles (cặn không tan).

Sai lầm 7 - Vận hành lò dầu quá tải hoặc tắt / mở sai quy trình

Tắt hệ thống đột ngột khi dầu còn đang rất nóng là lỗi vận hành lò dầu truyền nhiệt phổ biến nhất. Khi bơm dừng, dầu đứng yên tại vùng lò nóng sẽ bị quá nhiệt cực độ, dẫn đến crackinh dầu ngay lập tức.

Một nhà máy sản xuất nhựa ở Bình Dương tắt đột ngột hệ thống dầu truyền nhiệt 300°C do sự cố điện. Dầu đọng trong lò bị cháy, gây cháy lan ra khu vực xung quanh gây thiệt hại hơn 2 tỷ đồng.

Cách khắc phục: Tuân thủ quy trình cool-down. Chỉ tắt bơm tuần hoàn khi nhiệt độ dầu đã giảm xuống dưới mức an toàn (thường dưới 80 độ C).

Đọc thêm bài viết: Top #3 Dầu truyền nhiệt thực phẩm đạt chuẩn NSF có thể bạn chưa biết

Dấu hiệu nhận biết dầu truyền nhiệt bị hỏng cần thay gấp

Đừng đợi đến khi lò dầu gặp sự cố mới kiểm tra hoặc thắc mắc rằng "khi nào/bao lâu cần thay dầu truyền nhiệt?". Thay vào đó, hãy thay dầu ngay nếu bạn thấy:

1.Độ nhớt thay đổi quá 15% so với dầu mới.

2.Trị số axit (TAN) tăng cao đáng kể.

3.Dầu có mùi khét, màu đen như nhựa đường.

4.Xuất hiện nhiều cặn không tan trong mẫu dầu.

Để đảm bảo an toàn, hãy sử dụng dịch vụ thăm khám và phân tích mẫu dầu truyền nhiệt định kỳ của An Phú Đức.

5 lưu ý giúp bảo dưỡng hệ thống dầu truyền nhiệt an toàn 

• Không trộn lẫn các loại dầu khác nhau.
• Giám sát cả nhiệt độ khối (Bulk) và nhiệt độ màng (Film).
• Súc rửa hệ thống bằng dầu tẩy rửa cáu cặn chuyên dụng trước khi thay dầu mới.
• Kiểm tra và thay lọc dầu định kỳ.
• Luôn áp dụng quy trình dừng lò chuẩn (cool-down).

Bạn đang gặp vấn đề về cặn bám hay hiệu suất truyền nhiệt kém? Đội ngũ kỹ thuật của An Phú Đức sẵn sàng hỗ trợ phân tích mẫu dầu miễn phí và tư vấn giải pháp tối ưu nhất cho nhà máy của bạn.

Liên hệ ngay:

SĐT / Zalo : 034.999.4187 để được tư vấn báo giá nhanh.

Email: sales01.daunhonapd.com